على اكبر دهخدا

1504

امثال و حكم ( فارسى )

كرم درخت از خود درخت است . * آتش چنار از چنار است . رجوع به آبگينه ز سنگ . . . ، شود . محرور را خرما مده . تمثل : مگو مغرور جاهل را براى امن او نكته * مده محرور جاهل را ز بهر طبع او خرما . سنائى . نظير : نفس خرما دوست دارد صبر فرمايد حكيم . محروم آن گرسنه كه بر خوان پادشاه عمرى نشسته باشد و گويند ناشتاست . كمال اسمعيل . محصل بىچوب . متقاضيى طبعى . حاجت‌خواهى ناشنوا و ناشكيبا ، چون طفل و زن . محض خالى نبودن عريضه . رسم است كه چون هديه‌اى به كسى فرستند در نامه نويسند محض خالى نبودن عريضه ( مثلا ) يك رأس بره تقديم شد . و در نظاير نيز استعمال كنند . محضر بر آب نوشتن . نظير : بر يخ نوشتن . محقق همان بيند اندر ابل كه در خوبرويان چين و چگل . سعدى . نظير : الوجود خير . و رجوع به : هر چيزى بجاى خويش . . . ، شود . محك داند كه زر چيست . نظير : كس عيار زر خالص نشناسد چو محك . و رجوع به : عند الامتحان . . . ، شود . محكم آغاز هرچه آغازى . ابو الفرج رونى . نظير : كن لديناك كانك تعيش ابدا . حديث محل خاك نباشد برابر آذر . عنصرى . محل قابل و آنگه نصيحت قايل . . . چو گوش هوش باشد چه سود حسن مقال . ) سعدى . نظير : گناه تخم چه باشد زمين چو قابل نيست . محل هركس پيداست . تمثل : گفت البته همداستان نباشم و كسرا زهره نيست كه در اين ابواب با من سخن گويد چه محل هركس پيداست . ابو الفضل بيهقى . نظير : هر كسى را جائيست . هر كسى را جايگاهيست . محمود را دمى كه به آخر رسيد عمر ميداد جان بزارى و ميگفت اياز من . كاتبى محنت‌زده را ز هر طرف سنگ آيد . از جامع التمثيل . محيط دايره آنكس بسر تواند برد كه پاى جهد چو پرگار استوار كند . قاآنى . مخافت گله از خيل گرگ چندانست كه رخت در كنف عصمت شبان آورد . كمال اسمعيل .